نگاهي به هزينه آموزشگاهاي سينما

شايد در گذشته هنراموزي به دليل روابط استاد و شاگردي و محدود بودن رشته هاي هنري هزينه چنداني نداشت و چه بسا هنرمندان ، خودساخته گاني بودند كه از جوشش دروني و استعداد ذاتي خود ، كسوت هنرمندي بر تن مي كردند و اساسا هنر نسبت نزديكي با اقتصاد و پول نداشت كه اعتقاد بر اين بود "هنر برتر از گوهر آمد پديد" .  اما امروزه به واسطه توسعه رشته هاي هنري و اضافه شدن  تكنولوژي و تجارت  به ساحت آن ، هنر به ويژه سينما هويتي صنعتي پيدا كرده و آموزش آن از حالت اتوماتيك به متدهاي اكادميك ، تغيير شكل داده است. ساختار جديد آموزش هنر در غالب الگوهاي مدرسه اي و افزايش متقاضيان ان از سوي ديگر موجب نزديكي هرچه بيشتر اقتصاد با هنر شد كه سويه صنعتي و تجاري سينما بيش از هنرهاي ديگر به اين آميزش دامن زد.  از سوي ديگر جذابيت و شهرت و امكان ديده شدن در اين حرفه موجب شد كه دامنه تقاضا در اين رشته بيش از ظرفيت عرضه آن رشد كند و تناسب اين ترازو بهم بريزد به طوري كه دانشگاها و مراكز دولتي  و دانشگاه آزاد نيز توان پاسخگويي به اين نياز تراكم يافته را نداشت و به تدريج آموزشگاهاي آزاد سينمايي يكي بعد از ديگري سر برآوردند و بازار آموزش هنر نيز رونق گرفت. ماهيت آزاد و مستقل اين آموزشگاهها و سيستم خودگرداني آنها مي طلبيد تا هزينه مالي اين موسسات از جيب هنرجويان تامين شود . هزينه هاي كه از دستمزد اساتيد  تا اجاره مكان آموزشگاه و تجهيزات آموزشي ان را دربرمي گيرد . خانم نگار اسكندر فر مدير مسول موسسه كارنامه ، استيجاري بودن آموزشگاه خود را يكي از مهمترين هزينه هاي آن مي داند كه  برخي ديگر از آموزشگاها مثل آموزشگاه آقاي تارخ  به دليل مالكيت از ان معافند. فريور معيري مدير مسول آموزشگاه گريم فرهنگ معيري نيز هزينه اجاره مكان موسسه خود را ماهانه 2 ميليون تومان ارزيابي مي كند كه به گفته وي هزينه سنگيني براي آنها در پي دارد . اما آنچه كه بيشترين دغدغه مالي صاحبان اين موسسات و خود هنرجويان را دامن مي زند شهريه دوره هاي آموزشي است كه متناسب با رشته هنري و جايگاه حرفه اي استاد متغير است . مثلا  با توجه به علاقه تعداد زيادي از هنرجويان ، كلاس هاي بازيگري به نسبت رشته هاي ديگر از شهريه بيش تري برخوردار هستند ، اگر چه اين شهريه نيز نسبت به مدرسان و خود آموزشگاه متغير است  .   هزينه اين كلاس  هااز يك ميليون و 800 هزار تومان تا 60 هزار تومان متغير است .  كلاس هاي آموزش كارگرداني در مرتبه دوم اين قيمت ها قرار دارد كه ميزان آن در آموزشگاه هاي گوناگون از يك ميليون و صد هزار تومان تا50 هزار تومان متغير است . در مرتبه هاي بعدي كلاس هاي فيلمبرداري است كه اين كلاس ها بنا بر نوع دوربين و طبيعتا استاد متغير هستند .  در پايين اين فهرست مي توان كلاس هاي طراحي صحنه را مشاهده كرد . اگر كلاس هاي بازيگري به دليل محبوبيت و تعداد زياد متقاضيان شهريه بيشتري را مي طللبد كلاس هاي گريم نيز شهريه هاي گراني دارند، حتي اگر استادان اين رشته نيز مبلغ زيادي براي تدريس دريافت نكنند اما هزينه ها و مواد اوليه اين رشته بسيار سنگين است . هزينه هايي كه علاوه بر شهريه آموزش بايد توسط خود هنرجو پرداخت شود.

آنچه كه موجب تفاوت شهريه آموزشگاهاي مختلف سينمايي مي شود اعتبار هنري و آموزشي آن موسسه و نوع اساتيدي است كه در آنجا تدريس مي كنند .  البته  نبايد شهرت مديران اين موسسات را به عنوان يك عنصر مهم در تعيين ميزان شهريه آنها فراموش كرد  بديهي است وقتي نام اشخاصي همچون مسعود كيميايي يا امين تارخ به عنوان مديران آموزشگاهاي سينمايي در ميان باشد آمار هنرجويان متقاضي اين موسسات و بالطبع شهريه آن نيز افزايش مي يابد. ميزان شهريه برخي از اين موسسات به اين شرح است كه مثلا آموزشگاه آزاد دارالفنون براي دوره مقدماتي و  تكميلي فيلمنامه نويسي ، كارگرداني ، تصوير برداري ، تدوين حرفه اي و انيمشين سازي ، 420 هزارتومان شهريه دريافت مي كند . يا آموزشگاه آزاد سوره كه تحت نظارت داريوش ارجمن اداره مي شود براي هر دوره كارگرداني كه 3 ماه طول مي كشد 550 هزارتومان و براي بازيگري ماهي 380 هزارتومان دريافت مي كند اما هزينه هاي بازيگري در برخي از موسسات ديگر با توجه به زمان آموزش و استاد ، بيشتر است . در آموزشگاه كارنامه براي يك دوره 6ماه كه به صورت دو روز كامل در هفته است مبلغ 1500 هزار توان شهريه دريافت مي كند  كه يك دوم را اول و يك دوم ديگر را در 3 قسط دريافت مي كند. در همين موسسه براي تحليل فيلم 200 هزار تومان و براي كلاس هاي داستان نويسي 80 هزار تومان دريافت مي شود كه به قول خانم اسكندري فر از هزينه براي كلاس ها مثل بازيگري براي كلاس هاي ادبي سوبسيد مي دهيم تا علاقمندان بتوانند متناسب با شرايط مالي خود از آموزش بازنمانند. آموزشگاه هنرسراي گريم به مدير مسولي مهري شيرازي نيز براي يك دوره 3 ماهه كه 60 ساعت طول مي كشد شهريه اي به مبلغ 600 هزار تومان دريافت مي كند.

توسعه آموزشگاهاي آزاد سينمايي در سالهاي اخير به قدري سرعت گرفت كه اهالي سرزمين هاي ديگر هنر را نيز به اين وادي كشاند به عنوان مثال مهران دوستي ، گوينده راديو نيز كلاس هاي گويندگي ، فن بيان و بازيگري راديو تاسيس كرد كه شهريه آن در يك دوره 9 ماهه براي هر ماه 120 هزار تومان تعيين شده است . آموزشگاه آگاه فيلم نيزكه اولين آموزشگاه مجازي سينما را تاسيس كرده براي هر ترم در كلاس هاي مباني فيلم سازي ، تدوين و تصوير برداري با گرايش هاي مختلف آن 80 هزار تومان در هر ترم شهريه دريافت مي كند.

اگرچه تفاوت شهريه ها با توجه به سطح كيفي آموزشگاه و اساتيدي كه در آن تدريس مي كنند منطقي به نظر مي رسد اما به طور كلي اين موسسات در بخش اقتصادي و گردش مالي از يك بي ساماني عمومي  رنج مي برنند و شايد عدم نظارت و حمايت متوليان وزارت ارشاد از اين موسسات و گاهي بي عدالتي هاي كه در توزيع تسهيلات ميان اين آموزشگاها صورت مي گيرد به ايجاد يك رقابت منفي حرفه اي در اين حوزه دامن مي زنند كه دود آن بيش از هر چيز به چشم هنرجويان و اساتيد و آموزشگاههايي مي رود كه هنر را فداي گوهر نمي كنند !

بديهي است قانونمند شدن شهريه هاي آموزشگاههاي آزاد سينمايي و درجه بندي انها مي تواند از هدر رفتن سرمايه و سواستفاده هاي احتمالي در اين زمينه بكاهد .  اصغر محبي ، مدير انجمن صنفي  آموزشگاهاي سينمايي  در اين باره گفته است «مركز گسترش و آموزش نيروي انساني بر اساس پيشنهاد انجمن صنفي، قصد درجه بندي آموزشگاه هاي سينمايي را دارد. البته اين كاري است كه مركز گسترش قبلابه آن تمايل نشان داده و زمينه هاي اجرايش در حال فراهم شدن است.» وي درباره ملاك هاي اين درجه بندي مي گويد " عواملي مثل تجهيزات و امكانات آموزشگاه، وضعيت اساتيد و مديران آموزشگاه ها، وسايل كمك آموزشي، ميزان فارغ التحصيلان جذب شده در بازار كار و سابقه آموزشگاه در اين درجه بندي ملاك قرار مي گيرند. "

بحران اقتصادي سينما در دهه گذشته  اگرچه چرخه مالي سينما را كند كرده است اما رشد و توسعه مراكز آموزشي هنر هفتم در اين مدت تا حدودي توانسته است اين خلاء را پر كند و البته به  علمي شدن سينما نيز كمك كند اما اين فرايند فرهنگي همواره در معرض تهديدهاي غير فرهنگي نيز قرار دارد و گاهي بيم ان مي رود  سويه تجاري و سود آوري اين مراكز برتعهدات آموزشي و علمي آن بچربد و اين موسسات فرهنگي را به يك بنگاه اقتصادي صرف بدل كند . اگرچه هنر از پول بي نياز نيست اما نبايد تابع منطق آن باشد كه هر شهرتي ارزش شهريه پرداختن ندارد.